Sayın A.Nedim Atilla
8 Aralık 1997 tarihli Zaman gazetesinde Burhan Özfatura ile yapılmış olan mulakatı okudum. Bu mulakatta metro ile ilgili soruya sayin Burhan Ozfatura, "metronun sürekli gelişeceğini, F.Altay'dan gerek yeraltı gerekse yerüstü olarak ileriye doğru uzatılacağı ve yeni eklemeler olacagı" şeklinde cevap vermiştir. İlk bakışta sevindirici bu cümleden sonra Burhan Özfatura TCDD'nin artık şehir ici omurgayı terk etmesi gerektiğini, bu işe de belediye olarak tıpkı körfez ulaşımında olduğu gibi kendilerinin talip olduğunu söylemiştir.
Mulakatın ilginç olan noktası şöyledir. Sayın Özfatura belediyenin talip olduğu banliyö hatlarını
sayarken Halkapınar -
Karşıyaka – Cigli
- Menemen ve Halkapınar – Buca - Adnan Menderes Havaalanı
güzergahlarından söz etmiştir. Yani hepimizin bildiği eski Basmane - Cigli, Alsancak - Buca, Alsancak - Adnan Menderes noktalarından daha
farklı şeylerden bahsetmiştir. 18/10/1997 günü gazetenizde (Yeni Asır) çıkan
TCDD 3. Bölge Baş Müdürü Nurhan Arda'nın söylediklerini teyit etmiş, Basmane ve Alsancak garlarının
kaldırılacağını bir de kendisi kamuoyuna
açıklamıştır.
Size daha evvelki yazdıklarımı tekrarlamayacağım. Yanlız bir kez daha belirtmeden geçemeyeceğim ki,gerek Halkapınar - Basmane gerekse Kemer - Alsancak arası TCDD koridoru bir iki düzenlemeyle hiç bir şekilde karayolu ve şehir trafiğini engellemeyecektir. Gidişat öyle gösteriyor ki bu iki tarihi ulaşım köprüsü ne yaptığının farkında olmayan kişilerce ortadan kaldırılacak. İlginç bir paradoks, aynı günü taşıan Zaman gazetesinin diğer sayfasında Ulaştırma Bakanı Necdet Menzir,1998'in demiryolu yılı olduğunu ilan edip yeni ihalelerden sözediyordu.
BASMANE VE ALSANCAK GARLARININ KALDIRILMASI
SENARYOSU
Tarihi nitelik taşıyan iki garın kaldırılması nasıl olacak. Binaların yıkılması
büyük ihtimalle anıtlar yüksek kuruluna takılacağı için binalar büyük
olasılıkla korunacak fakat mevcut raylar sökülecektir.
1970'li yılların başından beri Osman Kibar dahil gelen belediye başkanları şehir içindeki bu iki gara göz dikmiştir.O yılların senaryosuna göre Kuzey hattının ana omurga başlangıcı Basmane garı kaldırılıp gar Halkapınar'a ya da Çiğli'ye alınacaktır. Halkapınar'ın 1970'li yılların başında yeni yapılan santral garaj, sebze-meyve hali, 1 sanayi sitesi, Atatürk spor kompleksi gibi yapılarla yeni bir merkez sanılması sonucu Ciğli garı projesinden vazgeçilmiş o yıllarda da kalkış merkezi Halkapınar olarak düşünülmüştür. Gelen tüm belediye başkanları Basmane garının kaldırılıp Halkapınar'ın başlangıç noktası olması gerektiğini söylemişlerdir. Halbuki bugün Halkapınar, santral garajın kalkması, meyve ve sebze halinin Buca'ya taşınması sonucu merkez özelliğini kaybetmiş ve bugün sadece bir geçiş noktası (gateway) halini almıştır. Burhan Özfatura haricindeki demiryolu düşmanı belediye yetkilileri ki bunların içindeki en düşüncesizi eski Karşıyaka belediye başkanı Cihan Türsen, demiryollarına hep soğuk bakmıştır. İki dönem İzmir'i yöneten İhsan Alyanak bile ayni fikri taşımış fakat yine ilginç bir paradoks F.Altay'dan Ceşme'ye motorlu tren işletilmesi gerektiğini söylemiştir. Güney hatları için ise, başlangıç noktasının Alsancak degil Gaziemir olması gerektiğini düşünen belediye başkanlarının , bütün bunları ileri sürerken tek bir amaçları vardır; şehir içinde iki yeni karayolu koridoru yaratmak.
Basmane: Metronun Basmane
kısmı bitirildikten sonra, eski bina korunacak, mevcut raylar söküldükten sonra
metro girişi yeraltında olduğundan bütün gar sahası temizlenecektir. Garın iki
yanındaki tarihi nitelik taşımayan binalar yıkıldıktan sonra, Hilal'a kadar kazanılmış alan karayolu olarak kullanılacak
ve Gaziler caddesi hayal edilemeyecek kadar genişlemiş olacaktır. Bu genişleme
Hilal'e kadar alternatif bir yol sağlayacak, Alsancak
garının da kaldırılacağı düşünülürse askeri binaların ilerisinden sağa doğru
açılacak bir yolla Kemer'e ulaşılacaktır.
Alsancak: Tarihi bina korunacak arka taraftaki yeni peronların olduğu
yerden itibaren Hilal'e kadar geniş bir cadde açılacaktır. Metro'nun Hilal'deki
viyadüğü altından geçen karayolu Kemer'e ulaşacaktır.
Böylece İhsan Alyanak'ın 1977'lerde bahsettiği Alsancak'tan Tepecik'e direkt
karayolu gerçekleşmiş olacaktır. (Fakat yine söylüyorum Alsancak
garı büyük masraflı onarımlar geçiriyor ve ilave peronlar eklendi, ne yapılmak
isteniyor anlaşılır gibi değil)
Sayin A.Nedim Atilla, görüldüğü gibi iki garın daha doğrusu iki ulaşım koridorunun raylardan arındırılıp karayolu haline getirilmesi hiç bir fayda sağlamıyor. Basmane'den açılacak yeni cadde ilerde askeriyeye takılacak ve Kemer civarında huni seklinde daralacaktır. Alsancak'tan açılacak Kemer'e kadar olan cadde ise yeni getireceği yük ile Tepecik trafiğini içinden çıkılmaz bir kördüğüm haline getirecektir. Planlanan şey anlamsız ve kentimiz için bir cinayet niteliğini taşımaktadır. Bunun alternatifleri vardır. Örneğin Alsancak'tan Tepecik'e yeni bir geçiş noktası arıyorlarsa bunun için en uygun yer İşçiler caddesidir. Bu cadde genişletilip ( ki genişlememesi icin hiç bir neden yok planda yer aldığı söz ediliyor) Ege mahallesine varmadan inşa edilecek bir viyadükle Altınyolu aşmalı ve şimdi ki demiryolu hatlarının geçtiği koridoru yine üst köprüyle aşıp direkt Boğaziçi mahallesindeki kavşağın trafik ışıklarına ulaşmalıdır.
Yapacağınız yayınlarla şehir içi trafiğini rahatsız etmeyen bu iki demiryolu ulaşım koridorunun yok edilmesini önleyin. Konu çok önemlidir, mümkün olduğu ölçüde tarafsız şehir planlamacılarına ( aklıma ilk Orhan Erdil geliyor ) konuyu aktarıp yapacağınız yayınlarla kamuoyu oluşturmanız gerekiyor.
Siz demiryolları için şimdiye kadar hiçbir gazetecinin yapmadığı ölçüde yayın
yaptınız. Eğer Alsancak ve Basmane
garının TCDD tarafından kaldırılmasını engellerseniz çok şerefli bir iş yapmış
olacaksınız. Karayollarında kaybettiğimiz yurttaşlarımızın anısı için bundan
daha faydalı bir şey düşünemiyorum.
Orhan Berent
Akademik Uzman
Dokuz Eylül Üniversitesi İZMİR